NFTVM - Achtergronden - Stifo@Sandberg: 360 degrees of broadcasting

door: Baukje Stamm

Tijdens de Picnic Cross Media Week in Amsterdam en het Nederlands Film Festival in Utrecht presenteerde het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties drie projecten die tijdens de Stifo masterclasses zijn ontwikkeld en die allemaal in meer of mindere mate doen aan ‘360 degrees of broadcasting’.

In de jaarlijkse Stifo@Sandberg-masterclass worden sinds 2001 traditionele mediamakers gekoppeld aan nieuwe mediamakers met als doel te komen tot innovatieve crossmediale projecten. Kruisbestuiving mag dan de toekomst hebben, op dit moment gapen er tussen de verschillende media nog veel gaten. Stifo@Sandberg helpt makers elkaar te vinden en na te denken over vragen als: wat betekent de omgang met nieuwe media voor traditionele makers, omroepen en fondsen? hoe financier je je crossmediale project? hoe breng je je project onder de aandacht? maar ook, als het een succes blijkt te zijn, hoe kom je er dan weer vanaf?

Tijdens de Picnic Cross Media Week in Amsterdam en het Nederlands Film Festival in Utrecht presenteerde het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties drie projecten die tijdens deze masterclass zijn ontwikkeld en die allemaal in meer of mindere mate doen aan ‘360 degrees of broadcasting’. De projecten in vogevlucht: www.beperkthoudbaar.info, www.herinnerdingen.nl en de animatieserie Kika en Bob.

www.beperkthoudbaar.info
‘Beperkt houdbaar’ begon als als een idee van documentairemaakster Sunny Bergman om een film te maken over onze aangetaste schoonheidsidealen. 'Vrouwen van nu hebben geen idee meer van wat schoonheid is', zegt Sunny, 'Ze spiegelen zich aan een hyperrealiteit: de onrealistisch gephotoshopte beelden in met name glossy magazines'. Voeg daarbij grafisch ontwerpster Debbie Mollenhagen die eerder al het idee had om multionationals aan te klagen (ook al hebben ze je persoonlijk niets misdaan, zie www.multinationalists.com) en het idee ontstaat om ditzelfde te doen met de hele de beauty-industrie.

Het bleek een aansprekend idee, want sinds de documentaire begin maart 2007 door de VPRO werd uitgezonden, bezochten meer dan 200.000 mensen de website en ontstond er op het forum een levendig debat. De beperkt-houdbaar-community is overigens niet alleen op het net actief, maar ook daarbuiten. Zo beplakten vrouwen affiches of zichzelf met het speciale beperkt-houdbaar-plakband, met daarop de tekst ‘the people vs. the beauty industry’, dat via de site te bestellen was. De foto's die zij daarvan maakten, stuurden zij ook weer op naar de site
‘Beperkt houdbaar’ beweegt zich op het breukvlak van artistieke expressie, debat en activisme. Op de site staat onder meer een Manifest dat de politiek aanspoort beleid te ontwikkelen op schoonheidsgebied. Ook ontwikkelden de makers een speciaal photoshop-eerlijk-logo voor tijdschriften die hun foto's niet bewerken. Verschillende acdemische denkers publiceerden bovendien stukken op de site, waardoor het debat zich steeds meer uitbreidt.

Bergman en Mollenhagen omschrijven het fenomeen als 'engaged jounalism'. In de toekomst willen zij graag de kunstwereld nog meer bij het project betrekken en lespakketten voor scholen samenstellen.

www.herinnerdingen.nl
Een aantal jaar geleden riep de 14-jarige Zooey de hulp van documentairemaker Boudewijn Koole in om een film te maken over haar overleden vader, van wie ze zich nauwelijks nog iets kon herinneren. In de film probeert Zooey met behulp van voorwerpen en verhalen van vrienden het leven van haar vader te reconstrueren. Bij Stifo@Sandberg kwam Koole in contact met Ryan Oduber. Op basis van Kooles documentaire kregen zij samen het idee om op internet een plek te creeren waar kinderen herinneringen kunnen plaatsen aan iemand uit hun omgeving die overleden is. De herinneringen moesten bestaan uit foto’s van dingen en zo ontstond de website ‘herinnerdingen.’
Op de website, die tegenwoordig bestaat uit een mozaiek aan fotos, komt met behulp van een vergrootglas steeds een foto naar bovendrijven. Klik je hierop dan opent een venster met de foto en vertelt een kind hoe het ding op de foto verbonden is met de overledene. Tevens bevat de site en databasefunctie waardoor gezocht kan worden op thema's als vader, moeder, doodsoorzaak, naam etc. Koole en Oduber vinden het interessant om het proces van rouwverwerking en herinnering bij kinderen te volgen. Zo is te zien dat kinderen ook naar herinneringen op zoek gaan.
De makers van de site kozen expres voor een strak format. Maar juist het feit dat er alleen maar foto’s van dingen te zien zijn en niet van de overledenen zelf, maakt het concept zo sterk en de verhalen zo ontroerend.

www.kikaandbob.com
Regisseur Vincent Bal (bekend van de film Minoes) werd gekoppeld aan Colette Bothof tijdens de andere 'nieuwe media masterclass' van het Stifo: The Future of the Small Screen in samenwerking met het International Film Festival Rotterdam.
Samen ontwikkelden zij het idee voor Kika en Bob, een interactieve animatieserie. Met productiemaatschappij Submarine werken ze nu al een aantal jaar haast full time aan dit project.
Kika is een slim meisje van zeven jaar. Terwijl zij probeertd haar kat Tiger van de kerktoren te redden, wordt ze samen met de niet zo snuggere brandweerman Bob door een tyfoon naar de andere kant van de wereld geblazen. Tiger daarentegen zit nog steeds bovenop de kerk. In iedere aflevering van de serie reizen Kika en Bob door een ander deel van de wereld op weg naar huis om Tiger te bevrijden. In elke aflevering zitten een aantal keuzemomenten verwerkt, waar kinderen mee kunnen spelen. Maar ook zonder interactieve televisie blijft de serie boeiend: elk keuzemoment bevat namelijk een klein, maar grappig uitstapje en alle keuzemomenten achter elkaar vormen nog steeds een verhaal.

Het schrijven rondom de keuzemomenten heen vormde voor Bal en Bothof een van de grootste uitdagingen. De ‘interface elementen’ moesten immers een logische onderdeel worden van het verhaal. Tevens levert de echte of gesimuleerde interactiviteit levert een andere kijkervaring op. Het verhaal houdt ook niet op bij de serie, maar gaat door op het internet. Terwijl Kika en Bob de hele wereld over reizen, woont Tiger op het internet waar kinderen met hem kunnen spelen. Ook verschijnt er bij de serie een boek met daarin de avonturen van Kika.
Femke Wolting van Submarine vertelt over hoezeer ze het werken met animatie heeft onderschat. ‘Het is enorm kostbaar om iedere keer een andere achtergrond te tekenen. Maar het idee was juist dat iedere aflevering van Kika en Bob in een ander werelddeel speelt’. De serie is reeds aan verschillende landen verkocht. In het najaar van 2007 zullen de eerste afleveringen in Nederland bij de NPS te zien zijn.

360 Degrees of Broadcasting
De drie bovengenoemde projecten zijn voorbeelden van wat tegenwoordig wel ‘360 degrees of broadcasting’ genoemd wordt. De lineaire uitzending op televisie alleen is allang verleden tijd. Tegenwoordig ben je op veel verschillende platforms aanwezig met een documentaire op televisie, een site op internet, een boek, een lespakket, een game etc. Deze zichtbaarheid is belangrijk voor het succes van een project, maar ook erg arbeidsintensief en kostbaar. Het huidige fondsenstelsel in Nederland en de omroepen zijn hier nog niet op ingesteld.

De aandacht van de fondsen en de omroepen gaat nog steeds veel uit naar de traditionele media, met name televisie. Ook voor de crossmediale projecten is dit nog steeds een belangrijk medium, want hoe anders genereer je publiciteit voor je project. Mensen moeten op de een of andere manier verleid worden om naar een website te gaan. In het geval van Kika en Bob is het Tiger die de kinderen oproept hem te voeren op de site. En met ‘Beperkt houdbaar’ ging de site op dezelfde dag de lucht in, als dat de documentaire werd uitgezonden. Vanaf het begin was er een druk verkeer.

Wanneer je op zoveel verschillende platforms actief bent, hoe meet je dan je succes? Het gaat immers niet alleen meer om de kijkcijfers, maar ook om bezoekersaantallen. Bovendien, wanneer er een actieve community op je site ontstaat, kun je er niet meer zomaar de stekker uit trekken omdat het geld op is.

Haken en ogen
Afgezien van de innovatie en het succes, zitten er ook nogal wat haken en ogen aan de crossmedialiteit. De problemen zijn bovendien niet altijd vanaf het begin bekend, maar komen in de loop van het project naar boven drijven.
Zowel ‘Beperkt houdbaar’ als ‘Herinnerdingen’ werken bijvoorbeeld met ‘user generated content’ (informatie die door de gebruikers zelf op de site wordt geplaatst). Dit niet altijd zonder risico. Aan beide sites is daarom een redacteur verbonden die de site in de gaten houdt, een arbeidsintensieve klus die de makers van de projecten zelf liever aan zich voorbij zien gaan.

In het geval van crossmedialiteit moet bovendien rekening gehouden worden met het feit dat de projecten niet ophouden bij een uitzending op televisie. Ze gaan op het internet door en moeten daar ook verzorgd worden. Het is dus verstandig om vantevoren na te denken of een project door bijvoorbeeld een stichting overgenomen kan worden of op een andere manier gesponsord kan worden. Hier valt uiteindelijk niet aan te ontkomen.

Taak voor de Publieke Omroep
Hans Maarten van den Brink, directeur van het Stifo, ziet een belangrijke taak weggelegd voor de Publieke Omroep. Hoewel op YouTube en MySpace tegenwoordig net zoveel, zo niet meer, programma’s te zien zijn als op televisie, dient de Publieke Omroep kwaliteit te waarborgen. Dit betekent dat zij absoluut moet nadenken over de financiering, de planning en de marketing van crossmediale projecten. Dat dit meer op eventplanning lijkt, dan op het traditionele programmamaken, is iets wat zij moet leren. Vragen die men zich men daarom moet stellen, zijn: wat is goede mobiele en digitale content? hoe waarborg je de kwaliteit in het geval van user generated content? wat is de levensduur van een project? wat is de beste marketing?

Hoewel het omroepbeleid op dit moment nog teveel achter de feiten aan loopt, ziet documentairemaker Boudewijn Koole ook wel een lichtpunt: ‘door zelf na te denken over de marketing van je project wordt je minder afhankelijk van de omroepen. Als je een stichting gevonden hebt die het project van je wil overnemen, sta je als programmamaker sterker dan voorheen’. Daarnaast is het goed mogelijk je concept te verkopen. ‘Herinnerdingen’ werd bijvoorbeeld verkocht aan de Nieuwe Kerk voor de tentoonstelling Helden.

Op 15 oktober organiseert het Stifo in samenwerking met Cinekid een bijeenkomst over jeugd en internet: Jeugd 2.0. Op 2 november vindt de Stifo@Sandberg conferentie plaats.

Voor meer informatie kijk op www.stimuleringsfonds.nl en www.sandberg.nl of http://stifosandberg.stimuleringsfonds.nl/